نام کاربری :
کلمه عبور :
  عضویت در سایت
  بازیابی کلمه عبور
 
   
پویش اجتماعی جوانان در ساحت انقلاب اسلامی
اگر افرادی که در گذشته متصل به انقلاب بوده و امروزه بنا به هر دلیلی از قبیل هضم در فضای جهانی ، ترس از داشتن روحیات و تفکرات انقلابی به دلیل برخوردار شدن از برخی منافع و ... از انقلاب اسلامی زاویه گرفته اند، اما پایه ها و ارزش های ثابت انقلابی، همواره باعث جذابیت و خاصیت سوق دهندگی برای کسانی است که مبنای فکری و عقیدتی آنان منطبق با ارزش های انقلاب اسلامی است.

 
هر پویشی در محیط اجتماعی دارای ارکان و زیرساخت هایی‌است که فقدان و به سستی گراییدن این زیرساخت‌ها، آن پویش و فرآیند اجتماعی را با اختلال و در نهایت با شکست موجه خواهد کرد. همچنین باید تأکید کرد که در فرآیندهای اجتماعی، زیرساخت‌ها و پایه‌های فکری و عقیدیتی مقدم بر پایه‌های عینی و مادی است. این تقدم هم منطقی و هم ارزشی است. چراکه این زیرساخت‌های فکری، به مثابه روح حاکم بر هر پویش و تحرک اجتماعی بوده و نیرو محرکه‌ای است که یک حرکت ممتد و هدف‌دار را راهبری و به سرانجام مقصود می‌رساند.
 
انقلاب به عنوان یک تحرک اجتماعی فراگیر در بستر تاریخی که مولد ارزش‌ها و نگرش‌ها و اهداف خاص خود است، نیروی حرکت و پویایی خود را از افرادی اخذ می‌کند که یا پدیدآورنده آن بوده‌اند، و یا در گذر زمان به آن پیوسته‌اند. از طرفی هر انقلابی دارای یک سری از مؤلفه‌های به هم پیوسته است که وظیفه هویت‌بخشی و تعیین راهبرد برای آن را بر عهده دارند. یکی از این مؤلفه‌ها و شاید مهمترین آنها، نظام ارزشی، عقیدتی و فکری ایست که وظیفه ساماندهی و راهبری انقلاب بر مبنای همان نظام ارزشی است. البته این نظام ارزشی ابتدا در فکر، اعتقاد و باورهای افراد شکل گرفته و در نظام برآمده از این باورها تبلور یافته و در مسیر حرکت نظام انقلابی نمود خود را نشان می‌دهد.
 
 
انقلاب اسلامی ایران بر پایه‌هایی استوار است که این پایه‌ها به سبب اتصال به نظام قدسی و فطری، همواره ثابت و ماندگار است. این پایه ها به وضوح در اصول قانون اساسی آمده است؛ اصولی که بیان می دارد جمهوری اسلامی، نظامی است بر پایه ایمان به توحید، وحی الهی، معاد، عدل خدا، امامت و رهبری مستمر و نقش اساسی آن در تداوم انقلاب اسلامی و کرامت و ارزش والای انسان و آزادی توأم با مسیولیت او در برابر خدا.[1]
 
حال اگر افرادی که در گذشته متصل به انقلاب بوده و امروزه بنا به هر دلیلی از قبیل هضم در فضای جهانی (که نظامی مغایر با ارزش‌های قدسی و الهی حاکم بر نظام اسلامی است)، بازتفسیر نگرش‌های خود که ممکن است آنها را به سمتی غیر از اهداف انقلابی سوق دهد، ترس از داشتن روحیات و تفکرات انقلابی به دلیل برخوردار شدن از برخی منافع و ... از انقلاب اسلامی زاویه گرفته‌اند، اما پایه‌ها و ارزش‌های ثابت انقلابی، همواره باعث جذابیت و خاصیت سوق دهندگی برای کسانی است که مبنای فکری و عقیدتی آنان منطبق با ارزش‌های انقلاب اسلامی است. این تطابق البته اتفاقی نیست و ریشه در نوع تربیت و رشد این افراد دارد و این تربیت و رشد وظیفه‌ای خطیر محسوب می‌شود. بنابراین بار اصلی در این زمینه بر دوش نظام تربیتی و فرهنگی کشور است تا نیروی مورد نیاز نظام اسلامی را تأمین کند.
 
اما با نگاهی اجمالی به طبقه و جایگاه اجتماعی شهدا و ایثارگران انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، درمی‌یابیم که این افراد از طبقات مختلف اجتماع بوده و از صنوف گوناگون مانند دانش‌آموز و دانشجو، طلبه و روحانی، معلم و استاد، بازاری و کارمند، کشاورز و صنعت گر و ... هستند. بنابراین پشتیبانان انقلاب طیف وسیعی از طبقات اجتماعی را در بر گرفته است. امروز نیز در بین تمامی این گروه ها انقلاب و نظام اسلامی دارای هواداران خود است و ظرفیت اجتماعی نیرومند و گسترده‌ای برای نظام محسوب شده به طوری که دشمنان نظام اسلامی نیز به وجود چنین ظرفیتی در داخل کشور معترفند. چندی پیش رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا اذعان کرده است که «برنامه هسته‌ای ایران نابود شدنی نیست و حمله به مراکز هسته‌ای ایران فقط برنامه هسته‌ای این کشور را به تاخیر می‌اندازد اما آن را از بین نمی‌برد. وی افزوده بود آنچه این راهبرد را چالش برانگیز می‌کند، سانتریفیوژها و موشک‌ها نیستند، بلکه ظرفیت انسانی آن است که توان لازم را برای بازسازی زیرساخت‌های آن دارد».[2] تبعاً این ظرفیت انسانی که از آن می توان به عنوان جناح مومن به انقلاب یاد کرد علاوه بر توانایی علمی و فنی، دارای بنیان‌های عقیدتی و فکری در راستای ایمان و اعتقاد به مبانی نظام نیز هست که قادر خواهد بود اهداف نظام و انقلاب را در هر مرحله‌ای به پیش برد و نقطه ثقلی برای ثبات و پیشرفت چه در عرصه‌های فنی و چه در عرصه‌های دیگر باشد.
 
معیارهای متعددی می‌تواند در بحث مؤمن بودن نسبت به انقلاب اسلامی و ارزشهای مربوط به آن مد نظر قرار گیرد. رهبر معظم انقلاب در این خصوص معتقدند: « امت مؤمن و مسلم آن امت و ملتی است که معیار را از قرآن میگیرد، از هدایت الهی میگیرد؛ این میشود معیار»[3]در انسان مؤمن هم احساسات وجود دارد؛ ما که بدون احساسات حرکت نمیکنیم؛ احساس داریم، احساس عاطفی داریم، احساس خشم داریم؛ لیکن این احساس با ایمان ما کنترل میشود».[4] همچنین از نظر ایشان جوانهای امروز ما، جوانهای نسل معاصر ما و جوانهائی که در آینده خواهند آمد، بدانند راه انقلاب، راهی است که احتیاج دارد به عزم، به ایمان، به ثبات قدم».[5] همچنین از نظر ایشان وجود احساس توأم با ایمان از معیارهای اصلی مؤمنین است: «
 
رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا اذعان کرده است که «برنامه هستهای ایران نابود شدنی نیست و حمله به مراکز هستهای ایران فقط برنامه هستهای این کشور را به تاخیر میاندازد اما آن را از بین نمیبرد. وی افزوده بود آنچه این راهبرد را چالش برانگیز میکند، سانتریفیوژها و موشکها نیستند، بلکه ظرفیت انسانی آن است که توان لازم را برای بازسازی زیرساختهای آن دارد».
 
در درجه اول باید گفت که با کمی دقت در تمامی عرصه‌هایی که کشور نیاز به نیروی پشتیبان و جلوبرنده داشته است، نسل جوان به عنوان پرچمدار این عرصه‌ها وارد شده و مشکلات پیش رو را از میان برداشته است. اعلام شده که میانگین سنی دانشمندان هسته‌ای حدود 25 سال بوده است.[6] پس در درجه اول درک و توجه به قشر جوان مهمترین عامل در پویایی و پیشرفت در عرصه‌های علمی و همه عرصه‌هاست. نیروی جوان از هر طبقه اجتماعی که باشد، دارای ویژه‌گی‌هایی است که موجبات ماندگاری و تحرک نظام خواهد بود؛ همچون مولد بودن، کم‌هزینه بودن، انگیزه‌مند بودن، میل به پویایی و از همه مهمتر دارای ذهن و روحیه‌ای به دور از تعلقات زائد دنیوی نسبت به قشر مسن‌تر. اینجاست که مسائل مربوط به جوان نگه داشتن و جلوگیری از پیر شدن جمعیت کشور خود را به وضوح نشان می‌دهد. به تعبیر مقام معظم رهبری نسل جوان، بار انقلاب را بر دوش داشته است و دارد و در آینده هم خواهد داشت.[7] همچنین به تعبیر ایشان، شأن نسل جوان کنونی انقلاب، بالاتر از جوان نسل اول انقلاب است زیرا جوان امروز با وجود آنکه پیروزی انقلاب و مسائل بعد از آن را ندیده و در معرض انواع آسیب‌های ناشی از فضای مجازی و ماهواره‌ها نیز قرار دارد اما متدین است و پای انقلاب ایستاده است.[8]
 
پس اگر طبقاتی از نسل قدیم انقلاب به برخی دلایل، از جمله دلایل پیش‌گفته، ریزش کرده‌اند، با وجود طبقه جوان که انعطاف بیشتری برای پذیرش مبانی انقلاب و نظام اسلامی داشته و قادر خواهد بود روحیه و اعتقادات خود را با این مبانی تطبیق کند، نگرانی وجود نخواهد داشت. رهبر معظم انقلاب از این امر مهم با عنوان «رویش نو به نو» تعبیر کرده و فرموده‌اند: اکنون رویش‌های انقلاب اسلامی بر ریزش‌ها غلبه کرده و نسل جوان و انقلابی در سراسر کشور، نوید بخش آینده‌ای روشن و همراه با پیشرفت هستند.[9] ایشان در خصوص ویژه‌گی های نسل سوم یا همان نسل جوان انقلاب معتقدند که «احمدی روشن و رضائی‌نژاد و امثال اینها نسل سوم انقلابند. همین حرکت عظیم این جوانها که بعد از شهادت احمدی روشن اعلام کردند ما حاضریم بیائیم کار کنیم، خیلی مهم است؛ اینها را نباید دست‌کم گرفت. یکی از نقاط قوّت و مثبت ما همین است که این ارزشها به نسلهای دوم و سوم منتقل شد. البته ریزش داشته‌ایم، توبه‌کار از انقلاب و پشیمان از انقلاب داشته‌ایم، اما رویشهای ما بیشتر از ریزشهای ما بوده است. نیروهای فرسوده ریزش پیدا کردند، اما نیروهای جوان و باطراوت بالا آمدند و رویش پیدا کردند».[10]
 
 
حال این طبقه جوان شامل قشرهای گوناگون جامعه مانند دانش‌آموزان، دانشجویان، بسیجیان، بانوان انقلابی و ... می باشند. به تعبیر ایشان «ما امروز، جوان انقلابی بسیار داریم، در سرتاسر کشور داریم، از همهٔ قشرها داریم،... این همه تلاش دارد میشود برای اینکه این جوان را منحرف کنند، [اما] این جوان متدین باقی میمانَد؛ نمازخوان است، به نماز اهمیت میدهد، نمازِ شب میخواند، نافله میخواند، در مراسم مهم دینی شرکت میکند، پای انقلاب می‌ایستد، شعارهای از دل برآمده میدهد؛ اینها چیزهای مهمی است. نسل امروزِ انقلاب، به نظر ما یکی از افتخارات بزرگ است. این یک واقعیتی است، باید این را دید»[11]
 
همچنین بخش مهمی از این مؤمنین به انقلاب در بسیج که یکی از مهمترین نهادهای برآمده از انقلاب می‌باشد حضور فعال و جدی دارند. در واقع یکی از گروههای مومن به انقلاب بسیجیان هستند که به صورت یک تشکیلات و نهاد شکل یافته اند. البته قبل از آنکه صفات یک بسیجی در سازمانهای فیزیکی نمایان شود، در روح و باور او باید تبلور یابد. بسیج یک اندیشه است، یک فکر است، یک منطق است و یک منظومهٔ فکری است.
 
از نظر رهبر انقلاب، قرآن اینها را یا جمعی از اینها را معرّفی میکند و میفرماید: اِنَّ اللهَ یُحِبُّ الَّذینَ یُقاتِلونَ فی سَبیلِه صَفًّا کَاَنَّهُم بُنیانٌ مَرصوص؛ یعنی همین جوان، مرد، زن، نخبه، فرزانه، مؤمن که همهٔ توانایی‌های خود و وجود خود را روی دست گرفته و وارد میدان کرده؛ همان معنایی که ما برای بسیجی قائلیم....  ما بسیج را از اوّل تا امروز در میدانِ عمل دیده‌ایم؛ در عرصه‌های مختلف امّا همه عمل. در دفاع مقدّس - جنگ هشت‌ساله - در سازندگی؛ در فنّاوری‌های متنوّع - از سلّول‌های بنیادی بگیرید تا انرژی هسته‌ای، اینها کار بسیج است.[12]
 
 
ایشان معتقدند: بسیج علاوه بر مسئولیت‌پذیری در قبال خود، دیگران، کشور و حتی جهان، دارای بصیرت و روشن‌بینی نیز می‌باشد، یعنی شناخت زمان، شناخت نیاز، شناخت اولویّت، شناخت دشمن، شناخت دوست، شناخت وسیله‌ای که در مقابل دشمن باید به کار برد؛ این ویژه‌گی‌ها دارای مبانی مسحکم دینی است. امّا دایرهٔ بسیجیان. بسیجی کیست؟ هر کسی که در این بستر اعتقادی و انسانی که عرض کردیم، به فعّالیّت مشغول است، بسیجی است. البتّه نیروی مقاومت بسیج، نماد این نهضت عظیم عمومی فراگیرِ ملّی است؛بسیجی، نامِ بسیجی و عنوان بسیجی، فراگیر است؛ در همهٔ این مراکز هم ما الگو داریم؛ الگوهای برجسته‌ای داریم که اینها نشان دادند که برجسته‌اند، بزرگند. در جنگ سرداران بزرگی داشتیم، شخصیّت‌های برجسته؛ حالا بعضی‌ها نخبهٔ علمی بودند، آمدند در جنگ شدند سرباز و فعّال و تفنگ‌به‌دست؛ مثل مرحوم شهید چمران. چمران یک نخبهٔ علمی بود، نخبهٔ هنری هم بود؛ خودش به من میگفت: من در عکّاسی هنرمندم. آمده بود جنگ، لباس نظامی پوشیده بود، شد نظامی؛ [امّا] قبل از اینکه وارد این میدان بشود، نخبه بود. بعضی قبل از اینکه وارد این میدان بشوند نخبه نبودند، این میدان آنها را به فلک رساند؛ مثل اوستا عبدالحسین بنّا، که یک شاگرد بنّا بود؛ وارد میدان جنگ شد، رسید به خورشید، اوج گرفت، نخبه شد، آن هم چه نخبه‌ای! اینها برجسته‌اند. ما در علم و تحقیق نخبه‌های برجسته‌ای داریم، مثل مرحوم کاظمی آشتیانی که این سلّول‌های بنیادی و این تشکیلات عظیم را راه انداخت و انسانهای زیادی را تربیت کرد - همکارانش هم همان‌جور هستند؛ امروز هم بحمدالله این حرکت ادامه دارد - یا مثل شهید شهریاری؛ ... بقیّه هم همین‌طور: رضایی‌نژاد، علی‌محمّدی، احمدی روشن؛ اینها نخبگانی بودند در وادی علم و تحقیق که بسیجی‌وار کار کردند؛ همین دلیلِ ایران اسلامی شکست‌ناپذیر است. آنهایی که نظام اسلامی و جمهوری اسلامی را تهدید میکنند که ما چنین میکنیم، چنان میکنیم بدانند: جمهوری اسلامی به برکت تفکّر بسیجی و عمل و حرکت بسیجی شکست‌ناپذیر است. هر فرد ایرانی بالقوّه یک بسیجی است، مگر عدّهٔ معدودی که یا دچار خودپرستی‌اند یا دچار شهوت‌پرستی‌اند یا دچار پول‌پرستی‌اند یا دستشان زیر سنگ دشمن است، آنها را میگذاریم کنار؛ معدودند، زیاد نیستند. اکثریّت قاطع ملّت ایران بالقوّه بسیجی‌اند؛ دلیل شکست‌ناپذیری نظام جمهوری اسلامی این است».[13]
 
بنابراین اولین و مهمترین اصل در شناخت و تقویت بنیادهای نظام اسلامی ایجاد محیطی است که این نسل در بستر آن قادر به تحرک و پویش و نوآوری در تمامی زمبنه های مادی و معنوی باشد.
 
اما این جوان بایستی متصف به صفاتی باشد تا انطباق حداکثری با اهداف نظام داشته و مسیری که طی می کند همان مسیری باشد که نظام اسلامی در راستای آن تشکیل شده است. گفته شد که نظام اسلامی بر مبانی دینی و عقیدتی خاصی شکل گرفته که پیوندی ناگسستنی با اصول اسلامی از قبیل توحید، وحی و امامت و ولایت دارد. تبلور این اصول، عقائد و ارزش‌ها در گروه‌ها و اجتماعاتی است که افراد در آنها خالصانه ارادت و پایبندی خود را به این اصول و آرمان های برآمده از آنها ابراز می‌دارند.
 
در بررسی جناح مؤمنین به انقلاب ما بایستی مسجد را به عنوان مهمترین پایگاهی که جوانان مستعد، دینی و با روحیه انقلابی را در آن بدون فارغ از هر نوع طبقه اقتصادی یا اجتماعی پرورش می‌دهد مد نظر قرار دهیم. باید اذعان کرد که در این پایگاه آنچنان که باید در بررسی‌ها، سیاست‌گذاری‌ها و بهره‌برداری از آن مورد توجه واقع نشده است. در زمان پیامبر بزرگوار اسلام(ص) و حضرت امیر(ع) و نیز سال های قبل از پیروزی انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس، مساجد علاوه بر مکان برگزاری عبادات دسته جمعی که خود نیروی انگیزشی برای فعالیت‌های گروهی بوده و ما به شدت به آن نیازمندیم، کانون فرماندهی فکری و عملی برای بسیاری از اقدامات مهم در راستای اهداف جامعه اسلامی نیز بوده است.
 
در بررسی جناح مؤمنین به انقلاب ما بایستی مسجد را به عنوان مهمترین پایگاهی که جوانان مستعد، دینی و با روحیه انقلابی را در آن بدون فارغ از هر نوع طبقه اقتصادی یا اجتماعی پرورش می‌دهد مد نظر قرار دهیم. باید اذعان کرد که در این پایگاه آنچنان که باید در بررسی‌ها، سیاست‌گذاری‌ها و بهره‌برداری از آن مورد توجه واقع نشده است.
 
در واقع، امروزه مساجد هر چند که به عنوان نهادهای سنتی در جامعه قلمداد می شوند، اما با ارائه کارکردهای مثبت و متناسب با نیاز روز جامعه می‌توانند همسطح با رسانه های مدرن و چه بسا پیشروتر ظاهر شوند چراکه بواسطه ارتباطات مستقیم میان ارتباط‌گران و مخاطبان، روابط چهره به چهره و دریافت بازخوردهای فوری و تأثیرات عاطفی و احساسی و همچنین ایجاد شرایط روحی و روانی خاص برای مخاطب، در ساخت ارتباطی ویژه شان، به لحاظ آموزش و انتقال مفاهیم و معارف دینی، دارای قدرت رسانه‌ای قابل توجهی‌اند و می‌توانند به عنوان نقطه اتکا و مرکز ثقل سازمان جامعه به ایفای نقش بپردازند و بنیانهای اساسی یک تمدن نوین اسلامی را پایه‌ریزی کنند.[14]
 
پس اگر ما به دنبال شناسایی طبقات و افرادی هستیم که در مسیر اهداف نظام اسلامی‌اند، با کمی جستجو و دقت، آنان را در مساجد و خصوصاً در ایام و مناسبت‌های مذهبی که در آنها برگزار می شود، خواهیم یافت. این جوانان همان قشری هستند که همواره مورد توجه مقام معظم رهبری بوده‌اند. اعتکاف از جمله این مناسبت هاست که قشرهای مختلف جوان خصوصاً دانشجویان در آن مشارکت جدی و فعال دارند. به بیان رهبر انقلاب همه برکات و دستاوردهای انقلاب، به پشتوانه همین ذخایر معنوی و روحی از قبیل اعتکاف و شرکت در این مراسمات حاصل شده است.[15] همچنین این قشر از طبقات و پایگاه‌های گوناگون اجتماعی تشکیل شده و نمی‌تواند منحصر در طبقه یا گروهی خاص‌باشد.
 
ذکر این قضایا از این جهت مهم است که قشر جوانی که در این اماکن و مناسبت ها حضور می‌یابد، دارای بنیان‌های عقیدتی و فکری ایست که با پایه‌ها و آرمان‌های نظام اسلامی تطابق دارد. البته هدایت و رشد فکری این قشر پس از شناسایی و از آن مهمتر ایمان به توانایی‌های او، مسئله‌ای ایست لازم که در مجال دیگر باید به آن پرداخت.
 
البته ممکن است به فراخور گذر زمان و تغییر و تحولات فرهنگی و اجتماعی، در ظواهر، سبک زندگی، نیازها و حتی شکل و صورت استدلال در ذهن جوانان و به طر کلی طرفداران انقلاب و نظام اسلامی دگرگونی‌هایی پدید آید، اما هیچ یک از این تغییرات و دگرگونی ها، نمی‌تواند در نظام ارزشی و روحیه جوان ایرانی خلل ایجاد نماید؛ این به دلیل برخورداری از همان هویت قدرتند دینی و ملی است که این جناح جوان را مستعد پذیرش مبانی نظام و انقلاب اسلامی کرده و همچون قطب‌نمایی او را به سمت اهداف متعالی رهنمون خواهد ساخت. تنها کمی توجه و اصلاح نظام فرهنگی و تربیتی است که در پیمودن این فرآیند لازم و ضروری است.
 
پی نوشت ها
 
[1]قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل و دوم
[2] http://www.iribnews.ir/NewsBody.aspx?ID=59518
[3]بیانات در محفل انس با قرآن اول ماه مبارک رمضان 1434-1392/04/19
[4]بیانات در دیدار بسیجیان استان خراسان شمالی-1391/07/24
[5] بیانات در مراسم نوزدهمین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی (ره)- 1387/03/14
[6] http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=9001311818
[7]بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار با دانشگاهیان استان کرمانشاه (1390/07/24)
[8]بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار با اعضای مجلس خبرگان (1392/12/15)
[9]بیانات در دانشگاه افسری امام حسین(ع) (1393/02/31)
[10]خطبه‌های نماز جمعه تهران (1390/11/14)
[11]بیانات در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری1392/12/15
 
[12]بیانات در دیدار اعضای مجمع عالی بسیج مستضعفین (1393/09/06
[13]همان
[14] http://www.aftabir.com/articles/view/religion/religion/c7_1377402930p1.php نقش مسجد در ایجاد تمدن نوین اسلامی
[15]در دیدار اقشار مختلف مردم(1392/02/25)
 
*روح الله سلیمانی ؛برهان

نگارنده : fatehan1 در 1393/12/19 15:0:51


نظرات :